Forum Księgowych Ośrodków Pomocy Społecznej: Egzekucja administracyjna w pomocy społecznej – rozwiązania praktyczne przy egzekucji należności z obszaru pomocy społecznej

Najważniejsze zagadnienia, które zostaną omówione:

• Charakterystyka wybranych należności z obszaru pomocy społecznej podlegających zwrotowi i specyfika ich egzekucji (nienależne świadczenia, opłaty za usługi opiekuńcze, opłaty za DPS-y, opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i inne)
• Aktualne przepisy związane z elektronicznym tytułem wykonawczym i elektronicznym zawiadomieniem wierzyciela, kierowanymi do organów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym – nowy wzór tytułu wykonawczego w egzekucji należności pieniężnych (TW (1) -7).
• Zasady wystawiania upomnień poprzedzających wystawienia TW – czy w upomnieniu powinna zostać zamieszczona klauzula RODO?
• Na które elementy przy wypełnianiu elektronicznego TW należy zwrócić szczególną uwagę i jakie konsekwencje dla wierzyciela może spowodować niepoprawne wypełnienie TW?
• Czy brak w TW imienia i nazwiska rodziców zobowiązanego będzie skutkował nieprzyjęciem TW do egzekucji?
• Wybrane elementy tytułu wykonawczego m. in. obowiązek podawania danych dot. małżonka, zobowiązanego odpowiadającego majątkiem wspólnym?
• Kiedy wierzyciel musi poszukiwać majątku zobowiązanego?
  • jakich zdarzeniach wierzyciel musi zawiadomić organ egzekucyjny na formularzu e-ZW?
• Jaki dokument należy wskazać w elektronicznym tytule wykonawczym jako „identyfikacja podstawy prawnej obowiązku” w przypadku nienależnie pobranych świadczeń i innych należności podlegających zwrotowi?
• Czy po śmierci zobowiązanego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz opłat i wydatków z pomocy społecznej, należności można dochodzić od jego spadkobierców?
• Jakie działania należy wykonać w księgowości i na podstawie których dokumentów, aby odpisać z ksiąg rachunkowych należność przedawnioną, po zakończeniu postępowania egzekucyjnego?

Uczestnicy szkolenia otrzymają w materiałach szkoleniowych m.in. wybrane wzory pism, w tym: wzór upomnienia z pouczeniem, wzory pism kierowanych do organu egzekucyjnego, wzór procedury wewnętrznej dot. obowiązków wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, wzór wniosku o ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

1. Świadczenia nienależnie pobrane, ogólna charakterystyka i ich egzekucja;
• kiedy mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym?
• w jaki sposób określane są świadczenia nienależnie pobrane?
• decyzje administracyjnych wydawane osobom, które pobrały nienależne świadczenia i są zobowiązane do ich zwrotu (m.in. decyzje z ustaw: o pomocy społecznej, o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, o dodatkach mieszkaniowych, elementy decyzji).
• czy decyzja stwierdzająca nienależnie pobrane świadczenie oznacza automatycznie obowiązek zwrotu takiego świadczenia?
• czy decyzja nakazująca zwrot nienależnego świadczenia jest decyzją odrębną od decyzji ustalającej nienależne świadczenie?
• czy w przypadku wydania decyzji ustalającej nienależnie pobrane świadczenie zawsze należy żądać zwrotu świadczenia?
• odsetki od nienależnie pobranych świadczeń (od kiedy i jakie odsetki liczyć? Czy w każdym przypadku nienależnego świadczenia należy naliczać odsetki?)
• w którym momencie po wydaniu decyzji orzekającej do zwrotu świadczenie nienależnie pobrane wystawić tytuł wykonawczy?
• jakie działania wierzyciela poprzedzają wystawienie tytułu wykonawczego?
2. Żądanie przez OPS zwrotu wydatków i opłat wynikających z ustawy o pomocy społecznej i innych ustaw z obszaru pomocy społecznej, podstawa żądania zwrotu i kierowanie spraw do egzekucji administracyjnej? 
• jaki dokument stanowi podstawę żądania zwrotu?
• czy w przypadku przyznania usług opiekuńczych należy wydać dwie decyzje (jedna przyznająca usługi i wysokość stawek, a druga określająca faktyczną kwotę, za jaką usługi zostały wykonane)?
• czy małżonek/małżonka i dzieci mają obowiązek płacić za schronisko dla bezdomnych?
• czy przed wystawieniem tytułu wykonawczego do zobowiązanego należy wysłać upomnienie?
• na jaki adres doręczyć upomnienie i wystawić tytuł wykonawczy w przypadku bezdomnego, który korzystał ze schroniska i nie płacił?
• czy w przypadku opłat za pozostawienie dziecka w pieczy zastępczej wystawić należy jeden tytuł na rodziców solidarnie odpowiedzialnych czy dwa odrębne tytuły na matkę i ojca dziecka?
• co w przypadku, gdy zobowiązany wpłaci należność przed odebraniem upomnienia, czy należne są koszty upomnienia?
• kiedy wystawić tytuł wykonawczy i jakie są nowe elementy tytułu wykonawczego?
• czy w tytule wykonawczym wyliczamy kwotę odsetek?
• czy od wszystkich należności, których zwrotu żądają OPS-y należą się odsetki i jakie?
3. Egzekucja administracyjna nienależnie  pobranych świadczeń, wydatków i opłat z pomocy społecznej.
• Kto jest wierzycielem należności z obszaru pomocy społecznej (wójt, burmistrz, prezydent miasta, OPS/GOPS czy kierownik OPS-u)?
• pozycja prawna wierzyciela, jego prawa i obowiązki przy egzekucji nienależnie pobranych świadczeń, opłat i wydatków,
• ustalenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego,
• jakie upoważnienia powinni posiadać pracownicy OPS podpisujący upomnienia i tytuły wykonawcze?
• czy TW wystawiony przez OPS powinien podpisać wójt czy kierownik/pracownik OPS-u i jakim podpisem?
4. Czynności wierzyciela (OPS) poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej;
• omówienie aktualnego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych,
• działania informacyjne wierzyciela wobec zobowiązanego. W jakiej formie podejmować? Sposób i cel ich dokumentowania.
• upomnienie – kiedy musi być wystawione? Jaka jest minimalna kwota, kiedy upomnienie musi być wystawione? Jak rozumieć termin „niezwłocznie”?
• w jakim terminie po doręczeniu upomnienia wystawić tytuł wykonawczy? 
• zasady wyliczania kwoty zaległości, po przekroczeniu której wierzyciel jest zobowiązany do wystawienia upomnienia a następnie tytułu wykonawczego.  
• aktualne zasady przedawnienia kosztów upomnienia.
• czy w przypadku wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń upomnienie musi być zawsze wystawione i doręczone świadczeniobiorcy?
• obligatoryjne elementy upomnienia (kto określa wzór upomnienia, podstawa prawna upomnienia, treść pouczeń, konsekwencje braku poinformowania wierzyciela lub/i organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania, czy upomnienie musi być podpisane?),
• czy w upomnieniu powinna być zawarta klauzula informacyjna RODO? 
• koszty upomnienia – czy zawsze należy zapłacić koszty upomnienia?( np. świadczeniobiorca zwraca nienależne świadczenie po wysłaniu upomnienia, ale przed jego odbiorem, zwrot nienależnie pobranego świadczenia w tym samym dniu co doręczone upomnienie? Kiedy przedawniają się koszty upomnienia? )
• czy wierzyciel musi informować organ egzekucyjny o przedawnieniu kosztów upomnienia?
5. Wystawianie i kierowanie do egzekucji administracyjnej elektronicznego tytułu wykonawczego - sposoby elektronicznego przekazywania TW. 
• W jakim terminie od doręczenia upomnienia powinien być wystawiony tytuł wykonawczy?
• Omówienie aktualnego wzoru TW i prawidłowego wypełnienia -wybrane elementy, m.in. pouczenie dla małżonka zobowiązanego o prawie sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym, sposób przesłania do organu egzekucyjnego.
• Rozróżnienie w tytule wykonawczym podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku i podstawy prawnej prowadzenia egzekucji (co wpisać w tych pozycjach TW?)
• Elektroniczny tytuł wykonawczy – e-TW – jak prawidłowo wypełnić? Omówienie wybranych elementów tytułu wykonawczego – na co zwrócić szczególną uwagę?
• Omówienie najczęściej występujących błędów w sporządzaniu tytułów wykonawczych (jak prawidłowo określić odsetki w tytule wykonawczym? Czy odsetki muszą być wyliczone w TW na dzień jego sporządzenia? 
• Czy i kiedy wierzyciel powinien załączyć do przekazywanego tytułu wykonawczego informację dodatkową? 
• Upoważnienie do podpisywania TW w tym podpis elektroniczny – w jaki sposób uzyskać dostęp do elektronicznego podpisu? kto może podpisywać TW podpisem elektronicznym? 
• Konsekwencje dla wierzyciela nieprawidłowo sporządzonego elektronicznego TW. 
• Czy w przypadku nieprzyjęcia TW przez aplikację e-TW należy poprawić czy wystawić nowy TW (jaki numer czy dotychczasowy, czy nowy, data wystawienia, data naliczenia odsetek i.t.p.)
6. Wybrane – istotne dla wierzyciela - zagadnienia z przebiegu postępowania egzekucyjnego w administracji.
• Moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zmiana przepisów ( rozróżnienie pomiędzy wszczęciem postępowania egzekucyjnego i wszczęciem egzekucji).
• Badanie dopuszczalności przystąpienia do egzekucji przez organ egzekucyjny (przesłanki i konsekwencje dla wierzyciela nie przystąpienia do egzekucji, co wierzyciel może zrobić po otrzymaniu zawiadomienia o nieprzystąpieniu do egzekucji?).
• Obowiązki wierzyciela w zakresie współdziałania z organem egzekucyjnym.
• W jakich sprawach wierzyciel musi niezwłocznie informować organ egzekucyjny i w jakiej formie? Nowe dane w zawiadomieniach wierzyciela wysyłanych do organu egzekucyjnego. 
• Obowiązek wierzyciela stosowania elektronicznego formularza zawiadomienia wierzyciela do organu egzekucyjnego -e-ZW (jak wypełnić? Które informacje wierzyciel musi przekazać do organu egzekucyjnego korzystając z formularza e-ZW? W jakim terminie przekazać e-ZW do organu egzekucyjnego? Kto podpisuje e-ZW? Czy e-ZW musi podpisać ta sama osoba, która podpisała e-TW? Czy wolno o zmianach w tytule wykonawczym poinformować organ egzekucyjny w innej formie niż e-ZW, np. papierowej).
• Jakie mogą być konsekwencje nieterminowego poinformowania organu egzekucyjnego np. o wpłacie należności objętej tytułem wykonawczym do wierzyciela?
• Sposoby płatności egzekwowanych należności (czy osoby nie będące zobowiązanymi mogą zapłacić egzekwowaną należność za zobowiązanego?).
7. Zasady ponownego wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
• Czy i w jaki sposób można ponownie wszcząć egzekucję administracyjną po uprzednim umorzeniu postępowania?
• Wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji (zakres informacji przekazywanych przez wierzyciela do organu egzekucyjnego, dalszy lub dotychczasowy TW jako podstawa ponownego wszczęcia egzekucji).
• Wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji (zakres informacji przekazywanych przez wierzyciela do organu egzekucyjnego).
• Pozyskanie informacji o majątku zobowiązanego – wystąpienie przez wierzyciela do zobowiązanego z wezwaniem o wyjawienie majątku (forma wezwania i forma wyjawienia majątku). 
• Jak postąpić w przypadku, gdy zobowiązany nie reaguje na wniosek o wyjawienie majątku?
• Jakie mogą być konsekwencje dla zobowiązanego, który wykaże nieprawdziwe informacje nt. posiadanego majątku?
• Do jakich instytucji i organów może wystąpić wierzyciel celem pozyskania informacji o majątku zobowiązanego celem prowadzenia dalszej egzekucji? Jaka podstawa prawna powinna być wskazana w takim wystąpieniu? Czy za takie informacje wierzyciel ponosi opłaty?
• Zawiadomienie organu egzekucyjnego o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej (dochodzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w umorzonym postępowaniu egzekucyjnym w toku ponownie wszczętej egzekucji).

doświadczony szkoleniowiec i praktyk z zakresu procedur postępowania podatkowego, wymiaru podatków i opłat lokalnych, rachunkowości opłat za gospodarowanie odpadami lokalnymi, kontroli wewnętrznej, dochodów samorządowych, windykacji należności budżetowych, cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych. Przez wiele lat pełniła funkcje Dyrektora Wydziału Podatków i Opłat oraz Z-cy Dyrektora Wydziału Egzekucji Administracyjnej i Windykacji w jednym z największych urzędów miejskich, nadzorując wymiar, pobór, rachunkowość i egzekucję należności budżetowych. Autorka opracowań w czasopismach, np. Wspólnota, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych, Finanse Publiczne. Stały współpracownik FRDL.