Palący problem, czyli nielegalne składowiska odpadów niebezpiecznych

• Liczne pożary oraz przypadki porzucania odpadów uwidoczniły proceder nielegalnego przywożenia odpadów niebezpiecznych do Polski. Mimo że temat stał się medialny, zaostrzono przepisy karne, wprowadzono nowe regulacje administracyjne oraz zwiększyła się świadomość obywateli i aktywność służb, to do pożarów odpadów ciągle dochodzi. Każdy taki pożar to ogromne straty środowiskowe, związane z zanieczyszczeniem powietrza, gleby oraz wód gruntowych, a także finansowe, począwszy od kosztów samej interwencji straży pożarnej.
• Jednym z głównych problemów wskazywanych przez organy administracji w realizacji usuwania odpadów są zdecydowanie zbyt małe środki finansowe na te przedsięwzięcia. Organy administracji nie chcą podejmować działań związanych z usuwaniem odpadów niebezpiecznych ze względu na ogromne, sięgające nawet milionów złotych koszty.
• Nowelizacja ustawy o odpadach wprowadziła podstawę prawną umożliwiającą przekazanie środków z rezerwy celowej budżetu państwa właściwym organom, w szczególności gminom, które borykają się z problemem nielegalnie nagromadzonych odpadów zagrażających życiu i zdrowiu ludzi oraz środowisku. Przepis ma charakter epizodyczny (jego okres obowiązywania uregulowano do dnia 31 grudnia 2027 r.) i ma on stanowić uzupełniające źródło finansowania zadania, o którym mowa w art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach, pod warunkiem dostępności środków z rezerwy celowej.

• Analiza przepisów, w szczególności ustawy o odpadach, dotyczących postępowania w sprawie usunięcia odpadów. Omówione zostaną najważniejsze zagadnienia proceduralne. Istotnym problemem są spory o właściwość między organami administracji publicznej w tych sprawach.
• Przedstawione zostaną obowiązki organów administracji w przypadkach uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążących na nim obowiązków usunięcia odpadów niebezpiecznych oraz zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stosowania środków egzekucyjnych służących doprowadzeniu do wykonania obowiązku, czyli usunięcia odpadów niebezpiecznych.
• Szkolenie uwzględnia analizę najnowszych rozwiązań prawnych dotyczących usuwania odpadów i pozyskiwania środków na te działania.
• Szkolenie kładzie nacisk na aspekt praktyczny. Poszczególne instytucje prawne będą omawiane w oparciu o konkretne przykłady. Uczestnikom zostaną przedstawione wzory decyzji oraz postanowień.

1. Źródła finansowania działań związanych z usuwaniem nielegalnie porzuconych odpadów niebezpiecznych.
2. Zapobieganie nielegalnemu składowaniu i porzucaniu odpadów niebezpiecznych, czyli tzw. mapa zagrożeń.
3. Konsekwencje prawne nieusunięcia odpadów niebezpiecznych.
4. Interpretacja kluczowych pojęć: „odpad”, „posiadacz odpadów”, „wytwórca odpadów”, „władający powierzchną ziemi”, „składowisko odpadów”.
5. Właściwość organów administracji publicznej w sprawach dotyczących odpadów niebezpiecznych:
• Spory o właściwość – w czyjej właściwości jest nadzór nad odpadami i ich usunięciem?
• Konsekwencje naruszenia przepisów o właściwości.
• Procedura rozstrzygania sporu o właściwość.
6. Niezwłoczne usunięcie odpadów niebezpiecznych ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska przez właściwy organ (art. 26a ustawy o odpadach):
• Organy mające obowiązek niezwłocznego działania polegającego na usunięciu odpadów niebezpiecznych i gospodarowaniu nimi.
• Opinie w sprawie spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów niebezpiecznych.
• Decyzja poprzedzająca usunięcie odpadów niebezpiecznych.
• Żądanie zwrotu kosztów działań polegających na usunięciu odpadów niebezpiecznych i gospodarowaniu nimi.
7. Współpraca i obieg informacji z Prokuraturą, Policją i WIOŚ.
8. Postępowanie w sprawie usunięcia odpadów niebezpiecznych z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ustawy o odpadach – obowiązki wójta, burmistrza, prezydenta miasta):
• Ograniczenie zakresu stosowania art. 26 ustawy o odpadach.
• Sposób postępowania z wnioskami osób, które nie są stronami postępowania.
• Ustalanie kręgu stron postępowania (m.in. status sąsiada, znaczenie wpisów w KW, ewidencji gruntów i budynków oraz umów cywilnoprawnych).
• Szczególna pozycja prokuratora i wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
• Solidarna odpowiedzialność posiadaczy odpadów (rozszerzona odpowiedzialność posiadaczy odpadów).
• Zmiana sposobu wykonania decyzji.
9. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego spraw usuwania odpadów.
10. Egzekucja administracyjna obowiązku usunięcia odpadów niebezpiecznych z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania – zagadnienia podstawowe:
• Czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych – obowiązki wierzyciela.
• Stosowanie środków egzekucyjnych przez organ egzekucyjny (wykonanie zastępcze a grzywna w celu przymuszenia).
11. Dyskusja, wymiana doświadczeń oraz odpowiedzi na pytania uczestników szkolenia.

Pracownicy urzędów gmin/miast, starostw, urzędów marszałkowskich, zajmujący się sprawami dotyczącymi odpadów oraz radni gminni, powiatowi i wojewódzcy, osoby zainteresowane tematyką zajęć.

Członek etatowy Samorządowego Kolegium Odwoławczego (w zakresie obowiązków m. in. nadzór nad egzekucją administracyjną, orzekanie w sprawach dotyczących odpadów, ochrony przyrody i środowiska, podatków, utrzymania czystości i porządku w gminach). Wykładowca, prowadzący szkolenia na terenie całej Polski dla kadr urzędów administracji samorządowej i rządowej. Prowadził egzekucję administracyjną w Urzędzie Miasta Łodzi. Autor publikacji dotyczących egzekucji administracyjnej.